Μία από τις μεγαλύτερες και πιο επίμονες δικαστικές εκκρεμότητες στην ιστορία της Bayer περνά σήμερα, 14 Σεπτεμβρίου, από ένα κρίσιμο τεστ στο Μιζούρι. Η Monsanto ζητά την οριστική έγκριση συμβιβασμού 7,25 δισ. δολαρίων για δεκάδες χιλιάδες αγωγές που συνδέουν το ζιζανιοκτόνο Roundup με non-Hodgkin λέμφωμα, την ώρα που η επιστημονική και ρυθμιστική συζήτηση για τη γλυφοσάτη παραμένει σύνθετη.
Σε μία δικαστική αίθουσα του Σεντ Λούις κρίνεται ένα σημαντικό μέρος της προσπάθειας της Bayer να κλείσει έναν από τους πιο δαπανηρούς φακέλους που κληρονόμησε με την εξαγορά της Monsanto.
Σύμφωνα με το Reuters, η θυγατρική Monsanto προσέρχεται σήμερα στο δικαστήριο του Μιζούρι ζητώντας την τελική έγκριση ενός συμβιβασμού ύψους έως 7,25 δισ. δολαρίων, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να επιλύσει το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών αλλά και μελλοντικών αμερικανικών αξιώσεων που υποστηρίζουν ότι η έκθεση στο Roundup συνδέεται με την εμφάνιση non-Hodgkin λεμφώματος.
Η Bayer βρίσκεται αντιμέτωπη με περίπου 65.000 εκκρεμείς αξιώσεις σε πολιτειακά και ομοσπονδιακά δικαστήρια των ΗΠΑ. Ο δικαστής Timothy Boyer καλείται να εξετάσει εάν το προτεινόμενο πλαίσιο είναι δίκαιο για τα μέλη της συλλογικής αγωγής, ενώ άμεση απόφαση μετά τη σημερινή ακρόαση δεν θεωρείται δεδομένη.
Από 10.000 έως 165.000 δολάρια οι αποζημιώσεις
Το σχέδιο προβλέπει αποζημιώσεις μεταξύ 10.000 και 165.000 δολαρίων για ανθρώπους που εκτέθηκαν στο Roundup και στη συνέχεια διαγνώστηκαν με non-Hodgkin λέμφωμα.
Το τελικό ποσό θα εξαρτάται από παράγοντες όπως η βαρύτητα της νόσου, η ηλικία κατά τη διάγνωση και το είδος της έκθεσης — εάν δηλαδή η χρήση του προϊόντος γινόταν επαγγελματικά ή στο σπίτι.
Το σχέδιο δεν έχει πάντως την καθολική αποδοχή των δικηγόρων που εκπροσωπούν ενάγοντες.
Οι υποστηρικτές του υποστηρίζουν ότι ένας οργανωμένος μηχανισμός αποζημιώσεων προσφέρει στους ασθενείς μεγαλύτερη βεβαιότητα και ταχύτερη πρόσβαση σε χρήματα, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες δικαστικές εξελίξεις που έχουν καταστήσει την έκβαση των μεμονωμένων αγωγών λιγότερο προβλέψιμη.
Οι αντίπαλοι θεωρούν, αντίθετα, ότι τα ποσά είναι ανεπαρκή και ότι το πλαίσιο ασκεί υπερβολική πίεση σε σημερινούς και μελλοντικούς ενάγοντες να παραμείνουν μέσα στον συλλογικό συμβιβασμό αντί να διεκδικήσουν μεγαλύτερες αποζημιώσεις ενώπιον ενόρκων.
Η υπόθεση που βαραίνει την Bayer από την εξαγορά της Monsanto
Το Roundup έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά προβλήματα της Bayer μετά την ολοκλήρωση της εξαγοράς της Monsanto το 2018.
Η δικαστική διαμάχη έχει κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια και έχει επηρεάσει επί χρόνια την αποτίμηση της γερμανικής εταιρείας, με τους επενδυτές να παρακολουθούν πλέον στενά τις κινήσεις του διευθύνοντος συμβούλου Bill Anderson για να περιορίσει το νομικό ρίσκο.
Δεν είναι η πρώτη απόπειρα συνολικής διευθέτησης.
Το 2020 η Bayer είχε συμφωνήσει σε πλαίσιο περίπου 10 δισ. δολαρίων, μέσω του οποίου επιλύθηκαν πολλές από τις τότε υφιστάμενες αγωγές. Το βασικό πρόβλημα όμως παρέμεινε: η εταιρεία συνέχισε να είναι εκτεθειμένη σε νέες και μελλοντικές αξιώσεις.
Ο νέος συμβιβασμός επιχειρεί ακριβώς να αντιμετωπίσει αυτή την αβεβαιότητα σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.
Σύμφωνα με την Bayer, η χρηματοδότηση του προγράμματος μπορεί να φθάσει τα 7,25 δισ. δολάρια, με πληρωμές σε βάθος έως και 21 ετών, ώστε η εταιρεία να αποκτήσει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα ως προς το συνολικό κόστος των αγωγών.
Η νίκη της Bayer στο Ανώτατο Δικαστήριο
Στο μεταξύ, τον Ιούνιο του 2026 η Bayer πέτυχε μια πολύ σημαντική νομική νίκη στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
Το δικαστήριο περιόρισε τη δυνατότητα άσκησης ορισμένων αγωγών που βασίζονται στον ισχυρισμό ότι η Monsanto όφειλε να προειδοποιεί στην ετικέτα του Roundup για κίνδυνο καρκίνου, όταν η ομοσπονδιακή EPA δεν απαιτεί μια τέτοια προειδοποίηση.
Η απόφαση δεν εξαφανίζει αυτομάτως το σύνολο των δικαστικών διεκδικήσεων, αλλά αποδυνάμωσε μία από τις βασικές νομικές θεωρίες πάνω στις οποίες είχαν στηριχθεί πολλές υποθέσεις Roundup.
Ακριβώς γι’ αυτό οι υποστηρικτές του συμβιβασμού υποστηρίζουν ότι η αποδοχή του μπορεί πλέον να αποτελεί ασφαλέστερη επιλογή για πολλούς ενάγοντες σε σχέση με μια μακρά και αβέβαιη δικαστική διαδικασία.
Το κρίσιμο επιστημονικό ερώτημα: Προκαλεί καρκίνο η γλυφοσάτη;
Στον πυρήνα ολόκληρης της δικαστικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η γλυφοσάτη, η δραστική ουσία που ιστορικά συνδέθηκε με το Roundup.
Εδώ όμως απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς διαφορετικοί επιστημονικοί και ρυθμιστικοί οργανισμοί έχουν καταλήξει σε διαφορετικές αξιολογήσεις.
Το 2015, η International Agency for Research on Cancer (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ταξινόμησε τη γλυφοσάτη στην κατηγορία Group 2A – “probably carcinogenic to humans”, δηλαδή «πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο».
Η IARC βασίστηκε σε «περιορισμένες» ενδείξεις καρκινογένεσης στους ανθρώπους, ιδιαίτερα όσον αφορά το non-Hodgkin λέμφωμα, «επαρκείς» ενδείξεις σε πειραματόζωα και ισχυρές ενδείξεις για ορισμένους μηχανισμούς καρκινογένεσης.
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση:
η IARC πραγματοποιεί αξιολόγηση κινδύνου ως “hazard identification” — εξετάζει δηλαδή εάν μια ουσία μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να προκαλέσει καρκίνο. Δεν υπολογίζει από μόνη της την πιθανότητα να εμφανίσει καρκίνο ένας άνθρωπος στις πραγματικές συνθήκες έκθεσης.
Η ίδια η IARC διευκρινίζει ότι ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται από το είδος, τη διάρκεια και το μέγεθος της έκθεσης.
Η EPA έχει διαφορετική θέση
Η αμερικανική Environmental Protection Agency (EPA) έχει καταλήξει σε διαφορετική εκτίμηση.
Στην προηγούμενη αξιολόγησή της δεν εντόπισε καρκινογόνο κίνδυνο που να προκαλεί ανησυχία όταν η γλυφοσάτη χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις εγκεκριμένες οδηγίες και δεν απαιτεί προειδοποίηση καρκίνου στην ετικέτα του Roundup.
Ωστόσο, η αξιολόγηση δεν έχει κλείσει οριστικά.
Η EPA βρίσκεται αυτή την περίοδο σε νέα συνολική επανεξέταση της γλυφοσάτης και αναμένει να παρουσιάσει επικαιροποιημένη αξιολόγηση για την ανθρώπινη υγεία και την καρκινογόνο δράση έως τα τέλη του 2026, λαμβάνοντας υπόψη και νεότερη επιστημονική βιβλιογραφία.
Άρα, είναι ανακριβές τόσο να παρουσιάζεται ως δεδομένο ότι «η γλυφοσάτη προκαλεί καρκίνο» όσο και να θεωρείται ότι η επιστημονική συζήτηση έχει κλείσει οριστικά.
Και η Ευρώπη;
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η γλυφοσάτη παραμένει εγκεκριμένη ως δραστική ουσία έως τις 15 Δεκεμβρίου 2033, υπό συγκεκριμένους όρους και περιορισμούς.
Πριν από την ανανέωση της έγκρισης, η EFSA ανακοίνωσε το 2023 ότι κατά την αξιολόγηση της ουσίας δεν εντοπίστηκαν “critical areas of concern” για την ανθρώπινη και ζωική υγεία ή το περιβάλλον, αν και παρέμειναν ορισμένα κενά δεδομένων και εκκρεμή ζητήματα.
Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) είχε καταλήξει ότι η γλυφοσάτη δεν πληροί τα επιστημονικά κριτήρια ώστε να ταξινομηθεί στην ΕΕ ως καρκινογόνος, μεταλλαξιογόνος ή τοξική για την αναπαραγωγή.
Η διαφορά στις αξιολογήσεις IARC και ευρωπαϊκών/αμερικανικών ρυθμιστικών αρχών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος οργανισμός «έχει δίκιο» και κάποιος «λάθος».
Αντανακλά εν μέρει διαφορετικά ερωτήματα και διαφορετικές μεθοδολογίες: άλλο η δυνατότητα μιας ουσίας να προκαλέσει βλάβη υπό κάποιες συνθήκες και άλλο ο υπολογισμός του πραγματικού κινδύνου στις εγκεκριμένες χρήσεις και επίπεδα έκθεσης.
Η Bayer αρνείται ότι το Roundup προκαλεί καρκίνο
Η Bayer και η Monsanto απορρίπτουν σταθερά τους ισχυρισμούς των εναγόντων και υποστηρίζουν ότι δεκαετίες επιστημονικών μελετών και οι αξιολογήσεις πολλών ρυθμιστικών αρχών επιβεβαιώνουν την ασφάλεια της γλυφοσάτης όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες.
Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι ο νέος συμβιβασμός δεν αποτελεί παραδοχή ότι το Roundup προκαλεί καρκίνο, αλλά στρατηγική επιλογή για να περιοριστεί μια πολυετής και εξαιρετικά δαπανηρή δικαστική αβεβαιότητα.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Bayer: Ο συμβιβασμός των 7,25 δισ. και η επόμενη μέρα για το Roundup
Roundup: Η υπόθεση της Bayer στο Δικαστήριο και οι 65.000 αγωγές
