Κάθε καλοκαίρι επιστρέφει το ίδιο ερώτημα: ποια είναι η καλύτερη ώρα για ηλιοθεραπεία, ώστε να αποκτήσει κανείς μαύρισμα χωρίς να βλάψει το δέρμα του;
Για πολλούς, η απάντηση μοιάζει απλή: αποφυγή του μεσημεριού, αντηλιακό και έκθεση νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα.
Ωστόσο, ο δερματολόγος Ραμόν Γκριμάλτ αμφισβητεί την ίδια τη βάση του ερωτήματος. Μιλώντας στο ισπανικό ραδιόφωνο Catalunya Ràdio, εξήγησε ότι η αναζήτηση «ασφαλούς» ηλιοθεραπείας μοιάζει με την αναζήτηση ενός είδους αλκοόλ που δεν βλάπτει την υγεία. Όπως το αλκοόλ δεν θεωρείται ωφέλιμο για τον οργανισμό, έτσι και η ηλιοθεραπεία δεν μπορεί να θεωρηθεί ακίνδυνη για το δέρμα.
Το μήνυμα είναι καθαρό: κάθε έκθεση στον ήλιο σημαίνει έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία. Και κάθε τέτοια έκθεση αφήνει ένα αποτύπωμα, ακόμη κι όταν δεν προκαλεί κοκκίνισμα, πόνο ή ηλιακό έγκαυμα.
Η βλάβη δεν αρχίζει μόνο όταν καούμε
Πολλοί συνδέουν τον κίνδυνο με το ηλιακό έγκαυμα. Αν δεν καούν, θεωρούν ότι δεν έχουν υποστεί βλάβη. Οι δερματολόγοι, όμως, επισημαίνουν ότι αυτή η αντίληψη είναι ελλιπής.
Η ηλιακή ακτινοβολία δρα αθροιστικά. Δεν μετρά μόνο το αν κάποιος κάηκε στις διακοπές, αλλά πόσες ώρες έχει εκτεθεί συνολικά στον ήλιο σε όλη του τη ζωή. Το δέρμα καταγράφει αυτή την έκθεση, ακόμη κι όταν η βλάβη δεν φαίνεται άμεσα.
Γι’ αυτό και πολλές μορφές καρκίνου του δέρματος δεν εμφανίζονται απαραίτητα στα σημεία που καίγονται πιο εύκολα το καλοκαίρι. Συχνά εντοπίζονται στο πρόσωπο, στο ντεκολτέ και στα χέρια, δηλαδή σε περιοχές που δέχονται ήλιο σχεδόν καθημερινά.
Ο Γκριμάλτ, επικαλούμενος την πολυετή εμπειρία του, σημείωσε ότι αφαιρεί καρκίνους του δέρματος εδώ και δεκαετίες, αλλά δεν συναντά τέτοιες βλάβες σε περιοχές που σπάνια εκτίθενται στον ήλιο. Η παρατήρηση αυτή δείχνει πόσο σημαντική είναι η καθημερινή, επαναλαμβανόμενη έκθεση, ακόμη και εκτός παραλίας.
Το μαύρισμα δεν είναι ένδειξη υγείας
Το μαύρισμα συχνά αντιμετωπίζεται ως αισθητικός στόχος ή ένδειξη καλοκαιρινής ευεξίας. Βιολογικά, όμως, αποτελεί αντίδραση άμυνας του δέρματος απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Όταν το δέρμα σκουραίνει, προσπαθεί να προστατευθεί από τη βλάβη που προκαλεί ο ήλιος στο DNA των κυττάρων. Αυτό δεν σημαίνει ότι προστατεύεται πλήρως. Σημαίνει ότι έχει ήδη δεχθεί ακτινοβολία αρκετή ώστε να ενεργοποιήσει αμυντικούς μηχανισμούς.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι δεν υπάρχει απολύτως ασφαλές μαύρισμα. Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει σωρευτικές βλάβες στο DNA, να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος και να επιταχύνει τη φωτογήρανση.
Με απλά λόγια, η απουσία εγκαύματος δεν σημαίνει απουσία κινδύνου.
Ρούχα, σκιά και καπέλο πριν από το αντηλιακό
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παρέμβασης του Γκριμάλτ αφορά την αντηλιακή προστασία. Ο δερματολόγος υποστήριξε ότι η ένδυση αποτελεί την πιο αποτελεσματική μορφή προστασίας από τον ήλιο.
Η άποψή του αντιστρέφει μια πολύ διαδεδομένη καλοκαιρινή συνήθεια: να αποκαλύπτουμε όσο περισσότερο δέρμα γίνεται και στη συνέχεια να βασιζόμαστε αποκλειστικά στο αντηλιακό. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η λογική δεν είναι η πιο ορθολογική.
Για πολλές γενιές, άνθρωποι που εργάζονταν καθημερινά στον ήλιο, όπως οι αγρότες, προστάτευαν το δέρμα τους με μακριά ρούχα, παντελόνια και καπέλα με φαρδύ γείσο. Η πρακτική αυτή παραμένει απολύτως επίκαιρη.
Τα αντηλιακά έχουν θέση στην πρόληψη, αλλά πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά. Χρησιμεύουν κυρίως στις περιοχές που δεν καλύπτονται από ρούχα, όπως το πρόσωπο, ο λαιμός, τα χέρια και τα αυτιά. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται ως άδεια για περισσότερες ώρες στον ήλιο.
Τι συστήνει η επιστημονική κοινότητα
Η Ισπανική Ακαδημία Δερματολογίας και Αφροδισιολογίας υπενθυμίζει ότι η αποτελεσματική πρόληψη του καρκίνου του δέρματος στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: περιορισμό της έκθεσης στον ήλιο, αναζήτηση σκιάς, προστατευτικό ρουχισμό και σωστή χρήση αντηλιακού.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η διεθνής επιστημονική καθοδήγηση. Η αποφυγή της έντονης ηλιακής ακτινοβολίας, τα γυαλιά ηλίου, το καπέλο με φαρδύ γείσο και τα ρούχα που καλύπτουν το δέρμα μειώνουν ουσιαστικά την έκθεση. Το αντηλιακό έρχεται να καλύψει τα κενά, όχι να αντικαταστήσει όλα τα υπόλοιπα μέτρα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα παιδιά, τα άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, όσοι έχουν πολλούς σπίλους, ιστορικό εγκαυμάτων ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος. Σε αυτές τις ομάδες, η υπεύθυνη φωτοπροστασία έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η καθημερινή έκθεση μετρά περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε
Το καλοκαίρι φέρνει στο προσκήνιο την παραλία και την ηλιοθεραπεία, όμως η πραγματική έκθεση στον ήλιο δεν περιορίζεται στις διακοπές. Συμβαίνει καθημερινά: στη διαδρομή για τη δουλειά, στο περπάτημα, στην οδήγηση, στον καφέ έξω, στις δουλειές στην πόλη.
Αυτές οι μικρές, επαναλαμβανόμενες δόσεις ακτινοβολίας συσσωρεύονται. Γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν στην καθημερινή προστασία, ιδιαίτερα για το πρόσωπο, το ντεκολτέ και τα χέρια.
Το δέρμα «θυμάται» κάθε ώρα έκθεσης. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει κοκκίνισμα, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πόνος, η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να αφήνει κυτταρικές βλάβες που αθροίζονται με τον χρόνο.
Το πρακτικό μήνυμα δεν είναι να φοβόμαστε τον ήλιο, αλλά να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τον αντιμετωπίζουμε. Η σκιά, το καπέλο, τα ρούχα, τα γυαλιά και το αντηλιακό δεν είναι υπερβολές. Είναι τα βασικά εργαλεία για να απολαμβάνουμε το καλοκαίρι χωρίς να φορτώνουμε το δέρμα με περιττό κίνδυνο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Δεν υπάρχει ασφαλές μαύρισμα: Η προειδοποίηση δερματολόγων για το σολάριουμ
Leo Pharma: Στροφή στα σπάνια δερματολογικά νοσήματα με νέες συνεργασίες
