Η παραπληροφόρηση για το αντηλιακό εξαπλώνεται στο TikTok, σύμφωνα με νέα μελέτη, προκαλώντας ανησυχία σε δερματολόγους και ειδικούς δημόσιας υγείας. Αν και τα βίντεο που αμφισβητούν τη χρήση αντηλιακού παραμένουν μειοψηφία, συγκεντρώνουν δυσανάλογα υψηλή αλληλεπίδραση, γεγονός που δείχνει ότι τέτοιες απόψεις βρίσκουν έντονη απήχηση σε ορισμένα κοινά.
Η μελέτη, ανέλυσε περίπου 1.000 βίντεο στο TikTok από το 2024, τα οποία εντοπίστηκαν μέσω δημοφιλών hashtags γύρω από τα αντηλιακά προϊόντα και τη χρήση τους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συντριπτική πλειονότητα των βίντεο προωθούσε τη χρήση αντηλιακού. Ωστόσο, τα βίντεο που το επέκριναν, υποστηρίζοντας ότι είναι τοξικό, περιέχει καρκινογόνες ουσίες ή ότι η έκθεση στον ήλιο δεν είναι επικίνδυνη, είχαν σημαντικά μεγαλύτερη αναλογία σχολίων, likes και κοινοποιήσεων.
Λίγα βίντεο, μεγάλη απήχηση
Από τα 971 βίντεο που εξετάστηκαν, περίπου το 87% προωθούσε τη χρήση αντηλιακού, ενώ το 27% υπογράμμιζε τη σημασία της σωστής ποσότητας κατά την εφαρμογή. Μόλις 16 βίντεο ασκούσαν αποκλειστικά κριτική στη χρήση αντηλιακού, ενώ 42 περιείχαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές αναφορές.
Παρά τον μικρό αριθμό τους, τα βίντεο με κριτική στο αντηλιακό συγκέντρωναν περισσότερη αλληλεπίδραση. Το εύρημα αυτό ενισχύει την ανησυχία ότι το περιεχόμενο που εμφανίζεται ως αντισυμβατικό, σοκαριστικό ή συνωμοσιολογικό μπορεί να γίνεται πιο εύκολα viral, ακόμη και όταν δεν στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα.
Ο Alessandro Marcon, ερευνητής στο Health Law Institute του University of Alberta και συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε ότι υπάρχουν κοινά που ελκύονται ιδιαίτερα από τέτοιου είδους πληροφορίες. Για τους ειδικούς, αυτό αποτελεί κρίσιμο πρόβλημα, επειδή η αποφυγή της αντηλιακής προστασίας αυξάνει μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο για σοβαρές βλάβες στο δέρμα.
Οι ισχυρισμοί που κυκλοφορούν online
Τα επικριτικά βίντεο περιείχαν ισχυρισμούς ότι τα αντηλιακά είναι τοξικά, ότι περιέχουν καρκινογόνες ουσίες, ότι η έκθεση στον ήλιο δεν είναι επικίνδυνη ή ότι το αντηλιακό εμποδίζει τα δήθεν οφέλη του μαυρίσματος.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν στηρίζονται στην επιστήμη, σύμφωνα με δερματολόγους. Ο Adam Friedman, καθηγητής και πρόεδρος Δερματολογίας στο George Washington University, τονίζει ότι η παράλειψη αντηλιακής προστασίας αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
Η βασική λειτουργία του αντηλιακού είναι να προστατεύει το δέρμα από την υπεριώδη ακτινοβολία, είτε απορροφώντας είτε αντανακλώντας τις ακτίνες UV. Η ανεπαρκής προστασία, ιδίως όταν συνδυάζεται με παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο ή σκόπιμο μαύρισμα χωρίς προφυλάξεις, μπορεί να προκαλέσει βλάβες που συσσωρεύονται με τον χρόνο.
Το επιχείρημα της βιταμίνης D και η πραγματικότητα
Ένα συχνό επιχείρημα όσων αμφισβητούν το αντηλιακό είναι ότι ο ήλιος βοηθά τον οργανισμό να παράγει βιταμίνη D. Αυτό είναι αληθές, αλλά δεν σημαίνει ότι η έκθεση χωρίς προστασία αποτελεί ασφαλή ή αναγκαία επιλογή.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο κίνδυνος από την απροστάτευτη έκθεση στον ήλιο και τον καρκίνο του δέρματος είναι πολύ μεγαλύτερος από το υποτιθέμενο όφελος της αποφυγής αντηλιακού. Η βιταμίνη D μπορεί να αξιολογηθεί και να αντιμετωπιστεί με ασφαλέστερους τρόπους, όταν υπάρχει πραγματική ανεπάρκεια.
Αντίθετα, η συστηματική αποφυγή αντηλιακής προστασίας, η έκθεση σε ώρες υψηλής ακτινοβολίας και οι πρακτικές μαυρίσματος χωρίς προστασία έχουν σαφώς τεκμηριωμένους κινδύνους.
Το beef tallow και οι «φυσικές» εναλλακτικές
Στα social media κυκλοφορούν επίσης προτάσεις για υποκατάστατα του αντηλιακού, όπως το beef tallow, δηλαδή ζωικό λίπος, ή άλλες «φυσικές» λύσεις που παρουσιάζονται ως δήθεν ασφαλέστερες.
Οι δερματολόγοι προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές δεν προσφέρουν επιστημονικά τεκμηριωμένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Το γεγονός ότι ένα προϊόν προβάλλεται ως φυσικό δεν σημαίνει ότι προστατεύει το δέρμα από UVA και UVB ακτίνες.
Η σύγχυση αυτή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, επειδή μπορεί να δώσει στους χρήστες ψευδή αίσθηση ασφάλειας, οδηγώντας τους σε μεγαλύτερη έκθεση στον ήλιο χωρίς πραγματική προστασία.
Γιατί η παραπληροφόρηση γίνεται πιο ελκυστική
Η μελέτη αναφέρει ότι παραπλανητικές και αντισυμβατικές ιδέες, όπως ο ισχυρισμός ότι το αντηλιακό είναι άχρηστο ή επιβλαβές, περιέχουν στοιχεία καινοφάνειας, σοκ και συνωμοσιολογικής αφήγησης. Αυτά τα χαρακτηριστικά προκαλούν συναισθηματική αντίδραση και αυξάνουν την πιθανότητα διάδοσης.
Η Briony Swire-Thompson, assistant professor στο Northeastern University και διευθύντρια του Psychology of Misinformation Lab, σημείωσε ότι είναι ενθαρρυντικό πως η πλειονότητα των βίντεο δεν περιείχε παραπληροφόρηση και προωθούσε τη χρήση αντηλιακού.
Ωστόσο, η ίδια επισήμανε ότι τα ευρήματα συνάδουν με προηγούμενες έρευνες που δείχνουν πως οι χρήστες συχνά αλληλεπιδρούν περισσότερο με παραπληροφόρηση γύρω από τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, τόνισε ότι η αλληλεπίδραση με ένα βίντεο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο χρήστης πιστεύει το περιεχόμενό του, καθώς η μελέτη δεν ανέλυσε το περιεχόμενο των σχολίων.
Το TikTok και οι κανόνες για την παραπληροφόρηση
Οι κατευθυντήριες γραμμές του TikTok απαγορεύουν την παραπληροφόρηση που σχετίζεται με την υγεία. Η πλατφόρμα αναφέρει ότι συνεργάζεται με ανεξάρτητους fact checkers για τον εντοπισμό και την αφαίρεση παραπλανητικού περιεχομένου.
Παρόλα αυτά, η μελέτη δείχνει ότι ακόμη και μικρός αριθμός βίντεο μπορεί να προκαλέσει μεγάλη διάδοση όταν το περιεχόμενο είναι συναισθηματικά φορτισμένο ή παρουσιάζεται ως «κρυφή αλήθεια» απέναντι στις επίσημες ιατρικές συστάσεις.
Για τους ειδικούς, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ύπαρξη παραπληροφόρησης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι αλγόριθμοι και οι χρήστες μπορούν να ενισχύσουν την ορατότητά της.
Νέα εποχή στην αντηλιακή προστασία στις ΗΠΑ
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την πρόσφατη απόφαση της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) να προσθέσει τον bemotrizinol στη λίστα των επιτρεπόμενων ενεργών συστατικών στα αντηλιακά στις ΗΠΑ.
Το συγκεκριμένο χημικό φίλτρο χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε άλλες χώρες και θεωρείται πιο αποτελεσματικό στην προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Η έγκρισή του στις ΗΠΑ θεωρείται σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό των διαθέσιμων επιλογών αντηλιακής προστασίας.
Ο Adam Friedman χαρακτήρισε την εξέλιξη ως είσοδο σε μια πιο σύγχρονη εποχή καινοτόμου προστασίας από τον ήλιο. Ταυτόχρονα, έθεσε το κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί η επιστημονική πληροφόρηση να φτάσει σε εκείνους που την έχουν πραγματικά ανάγκη;
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
Luxurious SunCare SPF50: Η αντηλιακή προστασία συναντά τον δερματικό φραγμό
Αντηλιακά: Ο FDA εγκρίνει φίλτρο με προστασία UVA και UVB
