Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει ένα πρόσωπο μέσα σε δευτερόλεπτα, αλλά η χειρουργική δεν μπορεί να επεξεργαστεί την ανθρώπινη ανατομία σαν ψηφιακή εικόνα. Βρετανοί χειρουργοί περιγράφουν περιστατικά ασθενών που προσέρχονται με μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το πρόσωπό τους.
- Γράφει η Χριστίνα Χατζηπαλαμουτζή
Ασθενείς προσέρχονται πλέον σε πλαστικούς χειρουργούς με εικόνες του προσώπου τους «βελτιωμένες» από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ζητώντας άψογο δέρμα, απόλυτη συμμετρία και χαρακτηριστικά που συχνά δεν μπορούν να αναπαραχθούν με ασφάλεια. Βρετανοί χειρουργοί προειδοποιούν ότι η «AI face» μετατρέπει την ψηφιακή φαντασίωση σε επικίνδυνη προσδοκία.
Μια νέα πρόκληση αντιμετωπίζουν οι πλαστικοί χειρουργοί στη Βρετανία, καθώς ασθενείς εμφανίζονται στα ιατρεία τους με εικόνες που έχουν δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ζητώντας να αποκτήσουν στην πραγματική ζωή την ψηφιακά «τελειοποιημένη» όψη τους.
Το φαινόμενο περιγράφεται πλέον ως «AI face»: ένα πρόσωπο με λεία επιδερμίδα χωρίς ατέλειες, έντονα σμιλευμένα ζυγωματικά, λεπτότερη μύτη, απόλυτα συμμετρικά μάτια και αναλογίες που υπακούν περισσότερο στη λογική ενός αλγοριθμικού μοντέλου ομορφιάς παρά στη φυσική ανθρώπινη ανατομία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, Βρετανοί αισθητικοί πλαστικοί χειρουργοί αναφέρουν ότι δέχονται ολοένα συχνότερα ασθενείς οι οποίοι φέρνουν AI-επεξεργασμένες εικόνες του εαυτού τους και θεωρούν ότι το αποτέλεσμα μπορεί να επιτευχθεί χειρουργικά. Η τάση έχει καταγραφεί και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου γιατροί περιγράφουν ασθενείς που παρουσιάζουν στα ιατρεία υπερβολικά αλλοιωμένες, συχνά μη ρεαλιστικές ψηφιακές εκδοχές του προσώπου τους.
Από τα φίλτρα των social media στην «τελειότητα» της AI
Η επιθυμία των ασθενών να μοιάσουν με επεξεργασμένες φωτογραφίες δεν είναι εντελώς καινούργια. Τα φίλτρα του Instagram και του Snapchat είχαν ήδη συνδεθεί με αιτήματα για μεγαλύτερα μάτια, πιο λεπτή μύτη, πιο γεμάτα χείλη και δέρμα χωρίς σημάδια.
Η τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο, φαίνεται να μετακινεί το φαινόμενο σε νέο επίπεδο. Τα σύγχρονα εργαλεία δεν εφαρμόζουν απλώς ένα φίλτρο. Μπορούν να δημιουργήσουν πειστικές εικόνες ενός «ιδανικού» προσώπου, να αλλάξουν τη γωνία της γνάθου, τη θέση των φρυδιών, το περίγραμμα των ματιών και τη συνολική συμμετρία, παράγοντας ένα αποτέλεσμα που μοιάζει φωτογραφικό αλλά μπορεί να είναι ανατομικά αδύνατο.
Η δρ. Νόρα Νάτζεντ (Nora Nugent), αισθητική πλαστική χειρουργός στο Tunbridge Wells και πρόεδρος της British Association of Aesthetic Plastic Surgeons (BAAPS), ανέφερε ότι ασθενείς φθάνουν πλέον στο ιατρείο της με εικόνες του εαυτού τους εξωραϊσμένες από AI και με την προσδοκία ότι η χειρουργική επέμβαση μπορεί να αναπαράγει το ψηφιακό αποτέλεσμα. Όπως σημείωσε, αναμένει ότι τα περιστατικά θα αυξηθούν, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται ταχύτατα στην καθημερινότητα.
Η χειρουργική δεν μπορεί να επεξεργαστεί το πρόσωπο «πίξελ προς πίξελ»
Οι χειρουργοί επισημαίνουν ότι ένα ψηφιακό εργαλείο μπορεί να τροποποιήσει κάθε λεπτομέρεια μιας εικόνας μέσα σε δευτερόλεπτα. Η πραγματική χειρουργική πράξη, όμως, υπόκειται σε όρια που καθορίζονται από την ανατομία, την ασφάλεια, την επούλωση και τη φυσική γήρανση.
Ο δρ. Άλεξ Καρίδης (Alex Karidis), χειρουργός στο δυτικό Λονδίνο, ανέφερε ότι η AI μπορεί να ελέγξει κάθε μεμονωμένο πίξελ μιας εικόνας, ενώ η πλαστική χειρουργική δεν λειτουργεί σε τέτοιο μικροσκοπικό επίπεδο ακρίβειας.
Η επισήμανση αυτή έχει κρίσιμη σημασία, καθώς οι εικόνες τεχνητής νοημοσύνης συχνά παρουσιάζουν μια υποτιθέμενη «μετά» όψη χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες του σώματος: το πάχος του δέρματος, τη δομή των οστών, τη θέση των οφθαλμικών κόγχων, την κινητικότητα των ιστών, τις ουλές ή τις πιθανές επιπλοκές.
«Ο ασθενής πρέπει να κατανοεί ότι υπάρχει ανθρώπινη διαφοροποίηση ως προς την επούλωση, τη γήρανση και όσα είναι εφικτά», τόνισε η δρ. Νάτζεντ. Όπως εξηγεί στους ασθενείς της, οι δυνατότητες της χειρουργικής δεν είναι απεριόριστες: «Κανείς από τους δύο δεν ελέγχει τα πάντα».
Η εικόνα «χαράζεται» στη σκέψη του ασθενούς
Οι πλαστικοί χειρουργοί ανησυχούν ιδιαίτερα για την ψυχολογική δύναμη των AI-generated εικόνων. Ένας άνθρωπος που βλέπει τον εαυτό του με πρόσωπο πιο συμμετρικό, νεότερο ή πιο «τέλειο» μπορεί να αρχίσει να αντιμετωπίζει την πραγματική του όψη ως ανεπαρκή.
Η δρ. Νάτζεντ σημείωσε ότι, από τη στιγμή που ένας ασθενής δει μια τέτοια εικόνα, αυτή μπορεί να ενσωματωθεί πολύ ισχυρά στην αντίληψή του για το πώς «θα έπρεπε» να μοιάζει. Ο δρ. Καρίδης συμφώνησε, περιγράφοντας τις AI εικόνες ως οπτικά πρότυπα που «χαράζονται» στο μυαλό των ασθενών.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν ο ασθενής επικεντρώνεται αποκλειστικά στο τελικό οπτικό αποτέλεσμα και αγνοεί τις προειδοποιήσεις για τα όρια, το κόστος, την αποθεραπεία και τους κινδύνους μιας επέμβασης.
Σε αντίστοιχες περιπτώσεις στις ΗΠΑ, αισθητικοί δερματολόγοι και πλαστικοί χειρουργοί έχουν περιγράψει ασθενείς που προσέρχονται με εικόνες από εργαλεία AI οι οποίες θυμίζουν περισσότερο ψηφιακό χαρακτήρα παρά πραγματικό πρόσωπο, με δυσανάλογα χείλη, υπερβολικά μεγάλα μάτια και αφύσικα σμιλευμένη γνάθο.
Η υπερσυμμετρία που δεν μπορεί να αναπαραχθεί με ασφάλεια
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της «AI face» είναι η σχεδόν απόλυτη συμμετρία. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διορθώσει άμεσα διαφορές λίγων χιλιοστών ανάμεσα στα μάτια, στα φρύδια ή στα ζυγωματικά. Στο ανθρώπινο πρόσωπο, όμως, η μικρή ασυμμετρία αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό.
Ο δρ. Τζούλιαν ντε Σίλβα (Julian De Silva), αισθητικός χειρουργός στη Harley Street, εξήγησε ότι, εάν το ένα μάτι βρίσκεται ελάχιστα ψηλότερα από το άλλο, η AI μπορεί να εξισώσει τη θέση τους μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η πραγματική αλλαγή, όμως, δεν είναι ασφαλώς εφικτή, επειδή η θέση των ματιών καθορίζεται από τα οστά των οφθαλμικών κόγχων και βρίσκεται σε άμεση σχέση με τον εγκέφαλο.
Ο ίδιος σημείωσε ότι οι εφαρμογές AI τείνουν να επαναλαμβάνουν συγκεκριμένα στερεότυπα ομορφιάς. Στις γυναίκες, δημιουργούν συχνά πρόσωπα με λεπτή γνάθο σε σχήμα V, έντονη καμπύλη στα ζυγωματικά και σχήμα καρδιάς. Στους άνδρες, προτείνουν πιο πλατιά γνάθο, χαμηλότερα φρύδια και πιο γεμάτα άνω βλέφαρα.
Όταν η AI προτείνει επεμβάσεις αξίας δεκάδων χιλιάδων λιρών
Για να εξετάσει πώς λειτουργεί το φαινόμενο, ο συντάκτης του Guardian, Ίσαακ Τόμκινς (Isaaq Tomkins), ζήτησε από ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης να επεξεργαστεί φωτογραφίες του και να προτείνει αισθητικές παρεμβάσεις.
Στην πρώτη, σχετικά ήπια μεταμόρφωση, το σύστημα πρότεινε ρινοπλαστική και διαφραγματοπλαστική, με στόχο τη λεπτότερη άκρη της μύτης και την ευθυγράμμιση της ράχης. Παράλληλα, εμφάνισε το αποτέλεσμα ως προϊόν ήπιας βλεφαροπλαστικής και διόρθωσης των φρυδιών.
Ο δρ. Καρίδης χαρακτήρισε τις αλλαγές σχετικά διακριτικές, ωστόσο εκτίμησε ότι ακόμη και οι παρεμβάσεις αυτές θα μπορούσαν να κοστίσουν περίπου 25.000 λίρες.
Όταν ο δημοσιογράφος ζήτησε από το σύστημα να αποκτήσει πιο «αρρενωπό» πρόσωπο και τα αποκαλούμενα «hunter eyes», η AI πρότεινε εμφύτευμα στο πηγούνι, αφαίρεση παρειακού λίπους, ενίσχυση της περιοχής κάτω από τα μάτια, νέα βλεφαροπλαστική, εμφύτευση γενιών και επιπλέον παρεμβάσεις.
Ο χειρουργός χαρακτήρισε το αποτέλεσμα υπερβολικό και προειδοποίησε ότι η αφαίρεση παρειακού λίπους μπορεί να οδηγήσει αργότερα σε περισσότερο ισχνή και γερασμένη εμφάνιση, καθώς το πρόσωπο χάνει φυσικά όγκο με την ηλικία. Όπως υπολόγισε, εάν επιχειρούνταν θεωρητικά όλες οι προτεινόμενες επεμβάσεις, το κόστος θα ξεπερνούσε τις 100.000 λίρες, χωρίς το τελικό αποτέλεσμα να μοιάζει απαραίτητα με την ψηφιακή εικόνα και με σημαντική έκθεση σε κινδύνους και περίοδο ανάρρωσης.
Από την αισθητική ενίσχυση στη μεταμόρφωση σε άλλο πρόσωπο
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο ακραία όταν ο δημοσιογράφος ζήτησε από το εργαλείο να τον κάνει να μοιάζει περισσότερο με το διαδικτυακό ανδρικό στερεότυπο του «chad». Η AI πρότεινε lifting λαιμού, ανόρθωση φρυδιών, δύο τύπους εξατομικευμένων εμφυτευμάτων και επιθετική θεραπεία laser για απολύτως ομοιόμορφη επιδερμίδα.
Ο δρ. Καρίδης χαρακτήρισε την εικόνα ανησυχητική, σημειώνοντας ότι το πρόσωπο εμφάνιζε μεγάλες αφύσικες εσοχές στη γνάθο, σαν να είχαν αφαιρεθεί τμήματα ιστών. Παράλληλα, επισήμανε ότι η απεικόνιση δεν ανταποκρινόταν καν στις παρεμβάσεις που ισχυριζόταν ότι είχε εφαρμόσει η AI, καθώς τα φρύδια φαίνονταν χαμηλωμένα αντί να έχουν ανορθωθεί.
Το παράδειγμα αναδεικνύει ένα κρίσιμο πρόβλημα: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παράγει μια εντυπωσιακή «μετά» εικόνα και να τη συνδέσει με ιατρικούς όρους ή υποτιθέμενες χειρουργικές παρεμβάσεις, χωρίς το αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται σε πραγματικές, ασφαλείς ή τεχνικά εφικτές θεραπευτικές επιλογές.
Ανησυχία και για παραπλανητικές εικόνες επεμβάσεων στα social media
Οι ανησυχίες των χειρουργών δεν περιορίζονται στους ασθενείς που επεξεργάζονται τις δικές τους φωτογραφίες. Ο δρ. ντε Σίλβα προειδοποιεί και για την πιθανότητα επαγγελματίες ή λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να δημοσιεύουν υποτιθέμενα αποτελέσματα αισθητικών επεμβάσεων, τα οποία μπορεί στην πραγματικότητα να έχουν δημιουργηθεί ή βελτιωθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Ο ίδιος περιέγραψε βίντεο στο οποίο μια ασθενής φαινόταν να έχει γίνει κατά περίπου 30 χρόνια νεότερη μετά από επέμβαση. Παρατηρώντας το υλικό επανειλημμένα, εντόπισε ένα χαρακτηριστικό σφάλμα ψηφιακής παραγωγής: τα χέρια εμφανίζονταν με έξι δάχτυλα.
Η διάδοση τέτοιων εικόνων μπορεί να παραπλανήσει ασθενείς, οι οποίοι θεωρούν ότι βλέπουν πραγματικά και αναπαραγώγιμα χειρουργικά αποτελέσματα. Σε έναν τομέα όπου οι αποφάσεις συνδέονται με χειρουργικούς κινδύνους, σημαντικό κόστος και πιθανή ψυχολογική ευαλωτότητα, η διαφάνεια γύρω από τη χρήση ψηφιακής επεξεργασίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει, αλλά όχι να υποσχεθεί νέο πρόσωπο
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην αισθητική ιατρική δεν είναι από μόνη της προβληματική. Ελεγχόμενα εργαλεία απεικόνισης μπορούν να βοηθήσουν στην επικοινωνία ανάμεσα στον γιατρό και στον ασθενή, να διευκολύνουν τη συζήτηση γύρω από τους στόχους μιας επέμβασης και να παρουσιάσουν περιορισμένες, ρεαλιστικές πιθανότητες αλλαγής.
Το πρόβλημα δημιουργείται όταν τα εργαλεία παράγουν υπερβολικές εικόνες χωρίς ιατρικό πλαίσιο ή όταν ο ασθενής αντιμετωπίζει την τεχνητή εικόνα ως εγγύηση αποτελέσματος. Η χειρουργική δεν μπορεί να μεταμορφώσει το ανθρώπινο πρόσωπο όπως ένα λογισμικό μετακινεί σημεία, εξομαλύνει το δέρμα ή αλλάζει τις αναλογίες μιας φωτογραφίας.
Οι ειδικοί επιμένουν ότι το ζητούμενο είναι η φυσική, ασφαλής και εξατομικευμένη προσέγγιση. Η αισθητική επέμβαση δεν πρέπει να στοχεύει στην αντιγραφή ενός ψηφιακού προτύπου, αλλά στην ενημερωμένη λήψη αποφάσεων, με σαφή αντίληψη των ορίων, των κινδύνων και των πραγματικών δυνατοτήτων.
Η ατελής ανθρώπινη εικόνα απέναντι στην ψηφιακή τελειότητα
Η εξάπλωση της «AI face» φέρνει στο προσκήνιο μια ευρύτερη πρόκληση: όσο η τεχνολογία δημιουργεί ολοένα πιο πειστικές εκδοχές της υποτιθέμενης τελειότητας, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση για προσαρμογή του πραγματικού σώματος σε εικόνες που δεν υπήρξαν ποτέ.
Οι μικρές ασυμμετρίες, οι γραμμές έκφρασης, η ιδιαίτερη δομή του προσώπου και οι αλλαγές της ηλικίας δεν αποτελούν αλγοριθμικά λάθη που χρειάζονται διόρθωση. Αποτελούν στοιχεία της ανθρώπινης όψης, την οποία η χειρουργική μπορεί, όταν υπάρχει ένδειξη και ασφαλής προσδοκία, να βελτιώσει — όχι όμως να αντικαταστήσει με μια ψηφιακή φαντασίωση.
Όπως συνοψίζουν οι Βρετανοί χειρουργοί, η AI μπορεί να ελέγξει κάθε πίξελ μιας εικόνας. Η πραγματική ζωή, η ανατομία και η επούλωση δεν υπόκεινται στον ίδιο έλεγχο.
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα
Διαβάστε επίσης
ΕΚΑΒ: Τι απαντά για τη μεταφορά ασθενούς με πλαστική καρέκλα
Χειρουργική σπονδυλικής στήλης: Η νέα εποχή για ασθενείς και γιατρούς
